ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ
Μελέτες για την Ιστορία
της Αριστεράς στην Κύπρο
100 ΧΡΟΝΙΑ ΚΚΚ-ΑΚΕΛ
Ο παρών συλλογικός τόμος προσφέρει μια εκτενή ανασκόπηση της ιστορίας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου και του ΑΚΕΛ, καλύπτοντας έναν αιώνα πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής παρουσίας της κυπριακής Αριστεράς στην Κύπρο. Από τα πρώτα βήματα του κυπριακού κομμουνιστικού κινήματος μέσα στο αποικιακό πλαίσιο της δεκαετίας του 1920 έως τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις, τα κείμενα του τόμου αναδεικνύουν τη διαδρομή ενός κινήματος που σφράγισε καθοριστικά τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Οι μελέτες φωτίζουν τις ιδεολογικές αφετηρίες και τους πρώτους αγώνες του ΚΚΚ για αυτοδιάθεση, κοινωνική χειραφέτηση και σοσιαλιστικό μετασχηματισμό, τις διώξεις και την παρανομία της αποικιακής περιόδου, καθώς και τη μετεξέλιξη του κινήματος με την ίδρυση του ΑΚΕΛ ως νόμιμου μαζικού πολιτικού φορέα. Σε ότι αφορά την ιστορία της Αριστεράς, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε θέματα που άπτονται των σχέσεων με το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, τον ρόλο του κινήματος στον αντιαποικιακό αγώνα, τις πολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις, τις διασπάσεις, αλλά και τη θεσμική παρουσία της στη μεταπολεμική και αργότερα στην ανεξάρτητη Κύπρο. Παράλληλα, ο τόμος διευρύνει την οπτική πέρα από την καθαρά κομματική ιστορία, εξετάζοντας τη βαθιά κοινωνική και πολιτιστική εμβέλεια της Αριστεράς. Αναλύονται η συγκρότηση κοινοτικών και πολιτιστικών δικτύων, η συμβολή στο συνδικαλιστικό, γυναικείο και αθλητικό κίνημα, η διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης αριστερής πολιτιστικής ταυτότητας, καθώς και οι προσπάθειες οικοδόμησης γεφυρών μεταξύ των δύο μεγάλων κοινοτήτων της Κύπρου. Ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι μελέτες για τις οργανώσεις και τα μέλη του ΚΚΚ και του ΑΚΕΛ στη διασπορά, καθώς και η αποτίμηση των θέσεων του κόμματος στο Κυπριακό από την ανεξαρτησία μέχρι σήμερα. Με τη συμμετοχή καταξιωμένων ερευνητών και τη συνδυαστική αξιοποίηση αρχειακών πηγών και σύγχρονων θεωρητικών προσεγγίσεων, ο τόμος συνιστά μια ολοκληρωμένη επιστημονική συμβολή στη μελέτη της κυπριακής Αριστεράς. Απευθύνεται τόσο στην ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και σε κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται να κατανοήσει τις ιστορικές διαδρομές, τις εξελίξεις και τη διαρκή επίδραση του ΚΚΚ-ΑΚΕΛ στην πολιτική και κοινωνική εξέλιξη της Κύπρου.
Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α
ΠΡΟΛΟΓΟΣ .................................................................................................. 9-10
ΜΙΧΑΛΗΣ Ν. ΜΙΧΑΗΛ
Εισαγωγή - Η εμφάνιση της Αριστεράς και η διαφορετικότητα
ενός νέου αντιαποικιακού λόγου στην Κύπρο ............................................. 11-35
ΝΙΚΟΣ ΤΡΙΜΙΚΛΙΝΙΩΤΗΣ
Εκατό χρόνια κυπριακού κομμουνισμού:
Η ιστορία ως διαδικασία αυτομάθησης ................................................... 37-103
ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΚΟΛΟΚΑΣΙΔΗΣ
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου και ο στόχος
της Ανεξαρτησίας (1925-1931) ............................................................... 105-128
ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΚΟΥ
Το ΚΚΚ από την επιστροφή του Βάτη στα Οκτωβριανά ......................... 129-150
ΣΠΥΡΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ
Η ζωή και η δράση των Κυπρίων κομμουνιστών
στη μεσοπολεμική ΕΣΣΔ ........................................................................ 151-174
ΓΙΑΝΝΟΣ ΚΑΤΣΟΥΡΙΔΗΣ
Η κρίσιμη μετεξέλιξη του κυπριακού κομμουνιστικού κινήματος:
από το ΚΚΚ στο ΑΚΕΛ ........................................................................... 175-207
ΣΩΤΗΡΟΥΛΑ ΜΟΥΣΤΑΚΑ
Η προσπάθεια της αποικιακής διοίκησης για αποδόμηση του ΑΚΕΛ
μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ......................................... 209-242
ΡΟΛΑΝΔΟΣ ΚΑΤΣΙΑΟΥΝΗΣ †
Το ΑΚΕΛ κατά την κορύφωση του αντιαποικιακού αγώνα
της δεκαετίας του 1950 ............................................................................ 243-287
ΣΠΥΡΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ
Η διάσπαση του ΑΚΕΛ και η δημιουργία του ΑΔΗΣΟΚ (1989-1990) .... 289-319
ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
Η πρώτη κυπριακή αριστερή προεδρία, 2008-2013 ............................... 321-381
ΕΛΕΝΗ ΕΥΑΓΟΡΟΥ
Εκσυγχρονισμός μέσα από κόκκινο φακό: Πώς ο κομμουνισμός
ριζώθηκε σε κοινοτικό επίπεδο. Η περίπτωση του χωριού Περβόλια ....... 383-413
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΜΙΧΑΗΛ
Οι «Μικρές Μόσχες» της Κύπρου .......................................................... 415-464
ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
Ο Λένιν στο καφενείο: η κομμουνιστική εναλλακτική προοπτική
και μορφές μη δυτικής νεωτερικότητας ............................................... 465-488
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
Από το ΕΜΕΚΕΛ και τον ΕΑΣ στις Νέες Δυνάμεις
και την Κοινωνική Συμμαχία ................................................................. 489-526
ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΔΟΥΡΟΣ, ΑΝΝΑ ΜΙΣΙΑΟΥΛΗ
Οικοδομώντας μια κοινή πολιτιστική κληρονομιά μεταξύ
των δύο μεγάλων κοινοτήτων της Κύπρου:
Τα ταραγμένα χρόνια της δεκαετίας του 1950 ........................................ 527-555
ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΥ
Οι θέσεις του ΑΚΕΛ στο Κυπριακό
από την ανεξαρτησία μέχρι σήμερα ......................................................... 557-610
PAUL PHILIPPOU STRONGOS, ΦΩΤΙΟΣ ΚΟΥΖΟΥΠΗΣ
Κομματικές Ομάδες Βάσης και μέλη του ΚΚΚ και του ΑΚΕΛ
στη Βρετανία, 1926-1972 .......................................................................... 611-677
ΘΕΚΛΑ ΚΥΡΙΤΣΗ
Γυναικείο κίνημα και κυπριακή Αριστερά: Το ΑΚΕΛ και οι Ενώσεις
Εργαζομένων Γυναικών (1939-1946) .................................................... 679-710
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΧΑΣΙΚΟΥ
Η γέννηση της αριστερής πολιτιστικής ταυτότητας στην Κύπρο ............. 711-741
ΠΑΜΠΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Η συμβολή της Αριστεράς στο αθλητικό γίγνεσθαι της Κύπρου .......... 743-773
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΠΑΣΙΑΡΔΗΣ, ΣΩΤΗΡΟΥΛΑ ΓΙΑΣΕΜΗ
Οι Γενικοί Γραμματείς του ΚΚΚ και του ΑΚΕΛ .................................. 775-813
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ............................................................................................ 814-830
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ
ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ:
100 ΧΡΟΝΙΑ ΚΚΚ-ΑΚΕΛ
Επιστημονική επιμέλεια: Μιχάλης Ν. Μιχαήλ
Επιμέλεια έκδοσης: Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας
Σχεδιασμός / Σελιδοποίηση: Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας
Χαρτόδετο, ραφτό, 830 σελίδες
ISBN 978-9925-7673-7-3
© 2026 Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας
Το βιβλίο διατίθεται στην τιμή των €35
Στοιχεία επικοινωνίας:
Ανδρέα Παπακώστα 1, 1037
Καϊμακλί, Λευκωσία
Τηλ.: 22 432111